Faktura od kontrahenta unijnego otrzymana po terminie – jak rozliczyć VAT?

Otrzymanie faktury od kontrahenta z Unii Europejskiej z opóźnieniem może powodować wątpliwości dotyczące prawidłowego rozliczenia podatku VAT. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy dokument trafia do przedsiębiorcy już po wysłaniu pliku JPK_V7X lub po złożeniu odpowiedniej deklaracji VAT. W dzisiejszym artykule Bizin.pl wyjaśniamy w jakich przypadkach istotne jest ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego oraz sprawdzenie, czy konieczne będzie złożenie korekty wcześniejszego rozliczenia.

Import usług i wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów – czym są?

Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o VAT import usług polega na nabyciu usługi od podatnika, który nie posiada siedziby działalności gospodarczej na terytorium Polski. W takim przypadku, przy spełnieniu ustawowych warunków, obowiązek rozliczenia podatku VAT zostaje przeniesiony na usługobiorcę.

Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT import usług występuje między innymi wtedy, gdy:

• usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium Polski;
• usługobiorcą jest podatnik posiadający siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności lub miejsce zamieszkania na terytorium Polski, w tym podatnik VAT czynny, podatnik zwolniony z VAT albo określona osoba prawna zarejestrowana lub zobowiązana do rejestracji jako podatnik VAT-UE;
• miejsce świadczenia usługi, a tym samym miejsce jej opodatkowania VAT, znajduje się na terytorium Polski.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, czyli WNT, dotyczy natomiast zakupu towarów od kontrahenta z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Do WNT dochodzi zasadniczo wtedy, gdy towary są faktycznie przemieszczane pomiędzy państwami UE, a zarówno sprzedawca, jak i nabywca posiadają odpowiedni status podatkowy.

W przypadku WNT istotne jest w szczególności, aby:

• doszło do przemieszczenia towarów z państwa członkowskiego UE do innego państwa członkowskiego;
• sprzedawcą był podatnik podatku od wartości dodanej z innego państwa UE;
• nabywcą był przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, podatnik VAT czynny lub zwolniony z VAT albo określona osoba prawna posiadająca obowiązek rejestracji dla celów VAT-UE.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy przy imporcie usług i WNT?

Zarówno w przypadku importu usług, jak i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, to polski nabywca jest odpowiedzialny za rozliczenie podatku VAT.

W przypadku importu usług obowiązek podatkowy powstaje co do zasady na zasadach ogólnych. Oznacza to, że należy go rozpoznać w dniu wykonania usługi. Jeżeli przed jej wykonaniem została wpłacona zaliczka, obowiązek podatkowy może powstać w związku z jej otrzymaniem.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku WNT. Obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo w momencie wystawienia faktury przez unijnego sprzedawcę. Nie może on jednak powstać później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów. To właśnie ten termin ma szczególne znaczenie w przypadku faktur otrzymywanych z opóźnieniem.

WNT i import usług w JPK_V7X

Czynny podatnik VAT dokonujący importu usług powinien wykazać transakcję w ewidencji i deklaracji JPK_V7X za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy. Co do zasady będzie to okres wykonania usługi lub otrzymania zaliczki.

W przypadku WNT transakcję należy wykazać w ewidencji i deklaracji JPK_V7X zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego. Przedsiębiorca powinien również pamiętać o obowiązku wykazania transakcji w informacji podsumowującej VAT-UE.

Jeżeli faktura z tytułu WNT została wystawiona, podstawowe znaczenie ma data jej wystawienia. Jeżeli natomiast dokument nie został otrzymany lub w ogóle nie został wystawiony, obowiązek podatkowy należy rozpoznać najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy towarów.

Rozliczenie WNT przez podatnika zwolnionego z VAT

Sposób rozliczenia transakcji zagranicznych zależy również od statusu przedsiębiorcy na gruncie VAT.

Podatnik zwolniony z VAT, który dokonuje wyłącznie importu usług, rozlicza transakcję w deklaracji VAT-9M za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli przedsiębiorca dokonuje zarówno importu usług, jak i WNT, transakcje powinny zostać rozliczone w deklaracji VAT-8. W przypadku WNT konieczne może być również złożenie informacji podsumowującej VAT-UE. Podatnik zwolniony z VAT dokonujący wyłącznie WNT również wykazuje transakcję w deklaracji VAT-8 oraz, jeżeli jest to wymagane, w informacji podsumowującej VAT-UE.

Faktura za WNT otrzymana po terminie – co zrobić?

W praktyce faktura od kontrahenta unijnego może dotrzeć do polskiego przedsiębiorcy dopiero po 15. dniu miesiąca następującego po miesiącu dostawy. Zdarza się również, że dokument zostaje otrzymany już po wysłaniu JPK_V7X.

Brak faktury nie zwalnia jednak przedsiębiorcy z obowiązku rozliczenia podatku VAT. W przypadku WNT nabywca ma obowiązek wykazać transakcję i rozliczyć VAT również wtedy, gdy nie otrzymał jeszcze dokumentu od zagranicznego kontrahenta.

Jeżeli czynny podatnik VAT nie otrzymał faktury za WNT do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dokonania dostawy, a termin ten przypada przed złożeniem JPK_V7X, transakcję należy wykazać w rozliczeniu zgodnie z obowiązującymi zasadami dotyczącymi powstania obowiązku podatkowego.

Sytuacja komplikuje się, gdy JPK_V7X został już złożony, a przedsiębiorca dopiero później otrzymuje fakturę dotyczącą okresu objętego wcześniejszym rozliczeniem. Jeżeli wcześniej nie znał wartości transakcji, konieczne może być złożenie korekty ewidencji i deklaracji JPK_V7X.

WNT należy wówczas uwzględnić:

• po stronie podatku należnego – jako VAT należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów;
• po stronie podatku naliczonego – jako VAT naliczony, w zakresie, w jakim podatnikowi przysługuje prawo do jego odliczenia.

Opóźniona faktura za WNT u podatnika zwolnionego z VAT

Podobne zasady obowiązują podatników korzystających ze zwolnienia z VAT.

Jeżeli podatnik zwolniony z VAT nie otrzymał faktury dotyczącej WNT do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy, powinien rozliczyć transakcję zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego, wykazując ją w deklaracji VAT-8 oraz, w odpowiednich przypadkach, w informacji podsumowującej VAT-UE.

Jeżeli jednak deklaracja VAT-8 oraz informacja VAT-UE zostały już złożone, a transakcja nie została w nich wykazana, późniejsze otrzymanie faktury może wiązać się z koniecznością dokonania korekty.

W takim przypadku przedsiębiorca powinien skorygować:

• deklarację VAT-8;
• informację podsumowującą VAT-UE.

Import usług a faktura otrzymana z opóźnieniem

Przy imporcie usług przedsiębiorca nie powinien uzależniać rozliczenia VAT wyłącznie od momentu otrzymania faktury.

Jeżeli zbliża się termin złożenia JPK_V7X, a zagraniczny kontrahent nie przesłał jeszcze dokumentu, polski przedsiębiorca powinien ustalić, czy posiada informacje pozwalające na prawidłowe określenie wartości transakcji oraz momentu wykonania usługi. Jeżeli zna wartość należnego wynagrodzenia oraz datę wykonania usługi, może rozliczyć import usług zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego, nawet przed otrzymaniem faktury. Jeżeli natomiast faktura za import usług zostanie otrzymana już po złożeniu JPK_V7X, a przedsiębiorca wcześniej nie znał wartości usługi, może być konieczne skorygowanie wcześniejszego rozliczenia.

W takim przypadku import usług powinien zostać wykazany:

• po stronie podatku należnego – jako VAT należny z tytułu importu usług;
• po stronie podatku naliczonego – jako VAT naliczony, jeżeli podatnikowi przysługuje prawo do jego odliczenia.

Import usług i korekta VAT-9M

Podatnik zwolniony z VAT, który dokonuje importu usług, również ma obowiązek rozliczenia podatku, nawet jeżeli faktura od zagranicznego kontrahenta zostanie otrzymana z opóźnieniem.
Jeżeli deklaracja VAT-9M została już złożona, a przedsiębiorca nie wykazał w niej importu usług, ponieważ nie posiadał wcześniej informacji o wartości transakcji, po otrzymaniu faktury może być zobowiązany do złożenia korekty deklaracji za właściwy okres.
Jeżeli natomiast deklaracja VAT-9M w ogóle nie została złożona za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy, przedsiębiorca powinien uregulować swoje obowiązki wobec urzędu skarbowego, w tym złożyć zaległą deklarację. W określonych sytuacjach konieczne może być również rozważenie złożenia czynnego żalu.

Faktura od kontrahenta unijnego po terminie – podsumowanie

Otrzymanie faktury od kontrahenta z Unii Europejskiej po terminie nie oznacza, że obowiązek rozliczenia VAT powstaje dopiero w dniu otrzymania dokumentu. Zarówno przy imporcie usług, jak i przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów kluczowe znaczenie ma moment powstania obowiązku podatkowego.

W przypadku WNT szczególnie istotny jest termin 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy towarów. Przedsiębiorca może być zobowiązany do wykazania transakcji nawet wtedy, gdy nie otrzymał jeszcze faktury od unijnego sprzedawcy.
Jeżeli przedsiębiorca zna wartość transakcji, powinien rozliczyć ją we właściwym okresie. Gdy faktura zostanie otrzymana dopiero po złożeniu JPK_V7X, VAT-8 lub VAT-9M, a wcześniejsze rozliczenie nie uwzględniało transakcji, konieczne może być złożenie korekty odpowiedniej ewidencji lub deklaracji.

Dlatego przy zakupach towarów i usług od kontrahentów z Unii Europejskiej warto na bieżąco kontrolować moment wykonania usługi, datę dostawy towarów oraz termin powstania obowiązku podatkowego. Pozwala to ograniczyć ryzyko błędów i uniknąć problemów związanych z nieprawidłowym rozliczeniem VAT.