Faktura VAT marża – kiedy można ją wystawić?

Faktura VAT marża jest dokumentem stosowanym w określonych rodzajach transakcji. Można się z nią spotkać między innymi przy zakupie samochodu używanego w komisie czy telefonu komórkowego za pośrednictwem serwisu aukcyjnego. Procedura VAT marża różni się od standardowego sposobu rozliczania podatku VAT, ponieważ podatek należny obliczany jest nie od całej wartości sprzedaży, lecz od uzyskanej przez sprzedawcę marży. W dzisiejszym artykule Bizin.pl wyjaśniamy kiedy można zastosować procedurę VAT marża oraz jakie warunki musi spełnić przedsiębiorca i jakie transakcje mogą być w ten sposób opodatkowane. 

Faktura VAT marża – na czym polega?

Zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT marża jest różnicą pomiędzy kwotą, którą nabywca ma zapłacić za towar lub usługę, a ceną jego nabycia, pomniejszoną o podatek.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca rozliczający sprzedaż w procedurze VAT marża nalicza podatek należny wyłącznie od uzyskanej marży, a nie od całej kwoty sprzedaży. Jednocześnie w takim systemie nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego z faktury dokumentującej zakup towaru.

Na fakturze VAT marża kwota podatku nie jest wykazywana w odrębnej pozycji. Nie oznacza to jednak, że sprzedawca nie ma obowiązku jego obliczenia i rozliczenia. Podatek należny należy wykazać w rozliczeniu VAT i wpłacić do urzędu skarbowego w ustawowym terminie, co do zasady do 25. dnia miesiąca następującego po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

Procedura VAT marża może być korzystna dla sprzedawcy, ponieważ opodatkowaniu podlega jedynie uzyskana marża. W przypadku zasad ogólnych VAT jest natomiast naliczany od całej podstawy opodatkowania.

Kto może stosować procedurę VAT marża?

Przepisy ustawy o VAT określają, w jakich przypadkach możliwe jest zastosowanie procedury marży. Dotyczy ona przede wszystkim podatników, którzy:

• świadczą usługi turystyczne,
• sprzedają towary używane,
• dokonują dostawy dzieł sztuki,
• sprzedają przedmioty kolekcjonerskie i antyki.

W zależności od rodzaju transakcji obowiązują jednak odmienne zasady ustalania marży oraz warunki pozwalające na zastosowanie tej procedury.

Faktura VAT marża a usługi turystyczne

Szczególne zasady dotyczą przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne. Zgodnie z art. 119 ust. 2 ustawy o VAT marża stanowi różnicę między kwotą należną od nabywcy usługi a faktycznymi kosztami poniesionymi przez podatnika na zakup towarów i usług od innych podatników, jeżeli są one nabywane dla bezpośredniej korzyści turysty.

Do świadczeń wykorzystywanych bezpośrednio na rzecz turysty można zaliczyć między innymi:

• transport,
• zakwaterowanie,
• wyżywienie,
• ubezpieczenie.

Procedurę VAT marża stosuje się niezależnie od tego, kto jest nabywcą usługi turystycznej, jeżeli podatnik:

• działa we własnym imieniu i na własny rachunek,
• nabywa od innych podatników towary i usługi przeznaczone dla bezpośredniej korzyści turysty.

Jeżeli organizator wycieczki wykonuje część świadczeń samodzielnie, konieczne jest odrębne ustalenie podstawy opodatkowania dla usług własnych oraz usług nabytych od innych przedsiębiorców. W takim przypadku należy również prowadzić odpowiednią ewidencję pozwalającą na prawidłowe rozliczenie poszczególnych świadczeń.

Stawka VAT przy usługach turystycznych

Co do zasady usługi turystyczne rozliczane w procedurze marży podlegają opodatkowaniu według stawki 23%. Od tej zasady przewidziano jednak wyjątki. Stawkę 0% można zastosować, jeżeli usługi nabyte od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty są świadczone poza terytorium Unii Europejskiej. Jeżeli zakupione usługi są realizowane zarówno na terenie UE, jak i poza jej terytorium, stawką 0% objęta jest wyłącznie część dotycząca świadczeń wykonywanych poza UE. Aby zastosować stawkę 0%, podatnik powinien posiadać dokumentację potwierdzającą miejsce świadczenia tych usług.

Jak wystawić fakturę VAT marża za usługę turystyczną?

Faktura dokumentująca usługę turystyczną rozliczaną w procedurze marży powinna zawierać wartość brutto usługi, bez wykazywania odrębnej kwoty podatku VAT.

Jeżeli usługa turystyczna obejmuje zarówno świadczenia własne, jak i usługi zakupione od innych podmiotów, przedsiębiorca wystawia jedną fakturę, na której należy odpowiednio rozdzielić poszczególne elementy:

• część dotyczącą usług obcych, rozliczaną według procedury marży – jako kwotę brutto bez wyszczególnienia VAT,
• część dotyczącą usług własnych – rozliczaną na zasadach ogólnych, z wykazaniem wartości netto, stawki VAT oraz kwoty podatku.

Dokument powinien dodatkowo zawierać oznaczenie „procedura marży dla biur podróży”.

Faktura VAT marża – sprzedaż towarów używanych

Procedura VAT marża może być również stosowana przy sprzedaży towarów używanych, jeżeli zostały spełnione warunki określone w ustawie o VAT. W takim przypadku faktura powinna zawierać oznaczenie „procedura marży – towary używane”. Podstawą opodatkowania jest marża, czyli różnica pomiędzy kwotą należną od nabywcy a ceną nabycia towaru, pomniejszoną o podatek. Sprzedaż towarów używanych w procedurze marży jest co do zasady opodatkowana stawką 23%. W przypadku eksportu towarów marża może natomiast zostać objęta stawką VAT 0%.

Kiedy można zastosować VAT marża przy sprzedaży towarów używanych?

Zgodnie z art. 120 ust. 10 pkt 1–5 ustawy o VAT procedura marży może mieć zastosowanie, gdy podatnik nabył towary używane między innymi od:

• osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, która nie jest podatnikiem VAT ani podatnikiem podatku od wartości dodanej,
• podatnika VAT, jeżeli sprzedaż była zwolniona z VAT na podstawie odpowiednich przepisów,
• podatnika, który sam zastosował procedurę VAT marża przy sprzedaży,
• podatnika podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa była zwolniona na zasadach odpowiadających polskim regulacjom,
• podatnika podatku od wartości dodanej, którego sprzedaż była opodatkowana na zasadach odpowiadających procedurze marży, pod warunkiem posiadania dokumentów potwierdzających takie nabycie.

VAT marża – dzieła sztuki, antyki i przedmioty kolekcjonerskie

Procedura VAT marża obejmuje również obrót dziełami sztuki, przedmiotami kolekcjonerskimi oraz antykami. Od 1 stycznia 2025 r. obowiązują w tym zakresie zmienione zasady. Zgodnie z nowymi regulacjami procedura marży może być stosowana w sytuacji, gdy przy imporcie dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków albo przy dostawie dzieł sztuki nie zastosowano obniżonej stawki VAT.

Oznacza to, że procedura VAT marża nie znajduje zastosowania między innymi do:

• dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków importowanych z zastosowaniem obniżonej stawki 8%,
• dzieł sztuki kupionych od twórców, ich spadkobierców albo podatników, którzy nie stosują procedury marży, jeżeli przy tej transakcji zastosowano obniżoną stawkę VAT.

Zasady te dotyczą również srebrnych monet kolekcjonerskich, które mogą być kwalifikowane jako przedmioty kolekcjonerskie.

Co jest dziełem sztuki, przedmiotem kolekcjonerskim i antykiem?

Na potrzeby przepisów VAT za dzieła sztuki uznaje się między innymi wykonane przez artystę obrazy, rysunki, malowidła, gobeliny, tkaniny ścienne, rzeźby, posągi czy fotografie, o ile spełniają warunki określone w ustawie.
Przedmioty kolekcjonerskie obejmują między innymi monety, banknoty, znaczki i stemple pocztowe posiadające wartość kolekcjonerską lub zabytkową albo takie, które nie stanowią prawnego środka płatniczego.
Antykami są natomiast przedmioty, które nie zostały zakwalifikowane do wskazanych wyżej kategorii, a ich wiek przekracza 100 lat.

Jak rozliczyć VAT marża przy dziełach sztuki i antykach?

Co do zasady dostawa dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków jest opodatkowana stawką 23%. Stawka 8% może mieć zastosowanie między innymi przy imporcie takich towarów oraz w przypadku dzieł sztuki nabytych przez przedsiębiorcę bezpośrednio od twórcy lub jego spadkobiercy.

Faktura dokumentująca sprzedaż w procedurze marży powinna zawierać odpowiednie oznaczenie, zależne od rodzaju transakcji:

• „procedura marży – dzieła sztuki”,
• „procedura marży – przedmioty kolekcjonerskie i antyki”.

Podstawą opodatkowania jest w tym przypadku marża, czyli różnica między ceną sprzedaży a ceną nabycia, pomniejszona o kwotę podatku.

Procedurą marży mogą zostać objęte również dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie oraz antyki wcześniej importowane przez podatnika, jeżeli przy imporcie nie zastosowano obniżonej stawki VAT. W przypadku importu do ceny nabycia uwzględnia się również podatek należny z tytułu importu.

Marża może być także stosowana przy sprzedaży dzieł sztuki nabytych od twórcy lub jego spadkobiercy, jeżeli wcześniejsza dostawa nie została opodatkowana według stawki obniżonej. Dotyczy to również określonych dzieł sztuki nabytych od podatnika, który nie stosował procedury marży.

Zawiadomienie urzędu skarbowego a procedura VAT marża

Przed dokonaniem dostawy objętej szczególnymi zasadami opodatkowania podatnik powinien, w przypadkach wskazanych w art. 120 ust. 13 ustawy o VAT, poinformować na piśmie naczelnika urzędu skarbowego o wybranym sposobie opodatkowania.
Istotne jest również to, że zawiadomienia złożone przed 1 stycznia 2025 r. utraciły ważność. Oznacza to konieczność ponownego zawiadomienia urzędu skarbowego na zasadach obowiązujących od 2025 r.
Po złożeniu zawiadomienia na nowych zasadach pozostaje ono aktualne przez okres dwóch lat.

Jak ustalić marżę przy przedmiotach kolekcjonerskich?

W niektórych przypadkach przedsiębiorca może mieć problem z przypisaniem konkretnej marży do poszczególnych przedmiotów kolekcjonerskich. Przepisy przewidują wówczas możliwość ustalenia marży w sposób łączny. Podatnik może obliczyć marżę jako różnicę pomiędzy łączną wartością sprzedaży a łączną wartością nabycia w danym okresie rozliczeniowym. Zastosowanie takiego rozwiązania wymaga jednak uzyskania zgody naczelnika urzędu skarbowego.

Jeżeli w danym okresie wartość zakupów okaże się wyższa od wartości sprzedaży, powstała różnica zwiększa wartość nabyć uwzględnianych w kolejnym okresie rozliczeniowym.

Jeżeli ujemna różnica utrzyma się na koniec roku podatkowego, podatnik może utracić możliwość stosowania tej szczególnej metody rozliczania marży. Po upływie roku od zakończenia roku podatkowego, w którym doszło do utraty tego prawa, możliwe jest ponowne ubieganie się o możliwość stosowania takiego sposobu obliczania marży.