Eksport towarów a stawka VAT 0% – jakie warunki trzeba spełnić?

Przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż na rynkach zagranicznych realizują transakcje zarówno z kontrahentami z państw Unii Europejskiej, jak i z odbiorcami z krajów trzecich, czyli spoza UE. W przypadku dostaw poza Unię Europejską zastosowanie mogą znaleźć szczególne zasady opodatkowania VAT. Jedną z najważniejszych korzyści jest możliwość zastosowania stawki VAT 0%. Aby jednak było to możliwe, konieczne jest spełnienie określonych warunków oraz prawidłowe przeprowadzenie procedury wywozu. W dzisiejszym artykule Bizin.pl wyjaśniamy, kiedy eksport towarów może zostać opodatkowany stawką VAT 0%.

Kiedy mamy do czynienia z eksportem towarów?

Eksport towarów oznacza wywóz towarów z terytorium Polski poza obszar celny Unii Europejskiej. W praktyce wyróżnia się dwa rodzaje eksportu:

• eksport bezpośredni – gdy wywóz organizowany jest przez sprzedawcę lub przewoźnika działającego na jego rzecz;
• eksport pośredni – gdy transport organizuje nabywca lub podmiot działający na jego zlecenie.

Należy pamiętać, że sam zakup towaru przez kontrahenta z kraju trzeciego nie oznacza jeszcze eksportu. Kluczowe znaczenie ma faktyczne wywiezienie towaru poza granice Unii Europejskiej. Jeżeli strony zawarły umowę sprzedaży, ale nie ustaliły terminu odbioru i wywozu towaru, nie można uznać takiej transakcji za eksport.

Szczególnie w przypadku eksportu pośredniego istotne jest odpowiednie udokumentowanie warunków transportu oraz potwierdzenie, że towary rzeczywiście opuściły terytorium UE.

Eksport a stawka VAT 0% – znaczenie potwierdzenia wywozu

Możliwość zastosowania stawki VAT 0% przy eksporcie uzależniona jest od zakończenia procedury celnej oraz uzyskania dokumentu potwierdzającego wywóz towarów poza Unię Europejską.

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT dokumentem potwierdzającym eksport może być:

• elektroniczny dokument wygenerowany przez system obsługi zgłoszeń wywozowych, czyli komunikat IE-599, lub jego wydruk potwierdzony przez urząd celny;
• dokument elektroniczny pochodzący z systemu wywozowego uzyskany poza systemem, pod warunkiem zachowania autentyczności pochodzenia i integralności danych;
• papierowy dokument celny lub jego potwierdzona kopia, czyli dokument SAD.

To właśnie komunikat IE-599 stanowi podstawowy dokument umożliwiający zastosowanie stawki VAT 0% dla eksportu towarów.

Jak przebiega procedura eksportowa?

Aby uzyskać potwierdzenie wywozu, przedsiębiorca musi przejść przez kolejne etapy procedury celnej realizowanej za pośrednictwem systemu AES (Automatyczny System Eksportu).

Pierwszym krokiem jest dokonanie zgłoszenia celnego, którego potwierdzeniem jest:

• dokument PZC – poświadczenie zgłoszenia celnego w formie elektronicznej;
• dokument SAD – zgłoszenie w formie papierowej.

Po przyjęciu zgłoszenia urząd celny nadaje numer referencyjny operacji wywozowej MRN (Movement Reference Number), co potwierdza komunikat IE-528.

Następnie, po przeprowadzeniu odprawy celnej, towary zostają dopuszczone do wywozu, czego potwierdzeniem jest komunikat IE-529. Ostatnim etapem jest fizyczne opuszczenie przez towary obszaru celnego UE. Wówczas urząd celny zamyka procedurę eksportową i generuje komunikat IE-599, który potwierdza wywóz.

Do kiedy należy otrzymać komunikat IE-599?

Prawo do zastosowania stawki VAT 0% przysługuje pod warunkiem otrzymania dokumentu potwierdzającego wywóz przed terminem złożenia deklaracji podatkowej za okres, w którym dokonano eksportu.

Brak komunikatu IE-599 w tym terminie nie powoduje jednak automatycznej utraty prawa do preferencyjnej stawki VAT. W takiej sytuacji podatnik nie wykazuje transakcji eksportowej w ewidencji sprzedaży VAT za dany okres rozliczeniowy.

Podatnicy rozliczający VAT miesięcznie mają dodatkowo dwa miesiące na uzyskanie potwierdzenia wywozu i wykazanie eksportu ze stawką 0% w kolejnym okresie rozliczeniowym. Natomiast podatnicy rozliczający VAT kwartalnie mogą zastosować stawkę 0% w następnym kwartale, jeżeli przed terminem złożenia deklaracji otrzymają wymagany dokument.

Jeżeli komunikat IE-599 zostanie otrzymany dopiero po wykazaniu sprzedaży z krajową stawką VAT, przedsiębiorca może dokonać korekty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym uzyskał potwierdzenie eksportu.

Zaliczka przy eksporcie towarów a stawka VAT 0%

Przepisy przewidują również możliwość zastosowania stawki VAT 0% do otrzymanej zaliczki na poczet przyszłego eksportu towarów.

Warunkiem jest spełnienie dwóch przesłanek:

• wywóz towarów poza Unię Europejską musi nastąpić w ciągu 6 miesięcy od końca miesiąca, w którym przedsiębiorca otrzymał zaliczkę;
• podatnik musi posiadać dokument potwierdzający wywóz, czyli komunikat IE-599.

Spełnienie tych warunków pozwala na opodatkowanie otrzymanej zaliczki preferencyjną stawką VAT 0%, jeszcze przed dokonaniem właściwej dostawy towarów.