Deklaracje VAT-8 i VAT-9M – kiedy należy je składać?

Nie każdy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą jest czynnym podatnikiem VAT. Część firm korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, co do zasady oznacza to brak obowiązku składania standardowych deklaracji VAT oraz pliku JPK_V7X. Nie oznacza to jednak, że podatnik zwolniony z VAT nigdy nie musi rozliczać podatku.

W określonych sytuacjach przedsiębiorca korzystający ze zwolnienia z VAT może zostać zobowiązany do złożenia deklaracji VAT-8 albo VAT-9M. Obowiązek ten zależy przede wszystkim od rodzaju przeprowadzanej transakcji oraz statusu podatnika w zakresie VAT-UE. W dzisiejszym artykule Bizin.pl wyjaśniamy wszystko na temat deklaracji VAT-8 i VAT-9M. 

Deklaracje VAT-8 i VAT-9M a zwolnienie z VAT

Zwolnienie z VAT może mieć charakter podmiotowy albo przedmiotowy. W pierwszym przypadku podatnik korzysta ze zwolnienia ze względu na wartość sprzedaży, która nie przekracza ustawowego limitu. W drugim zwolnienie wynika z rodzaju wykonywanych czynności, które na podstawie przepisów są objęte zwolnieniem z VAT.

Co do zasady podatnicy korzystający ze zwolnienia nie rozliczają VAT na zasadach właściwych dla czynnych podatników i nie składają pliku JPK_V7X. W określonych przypadkach mogą jednak powstać obowiązki związane z rozliczeniem podatku należnego od konkretnych transakcji.

Właśnie w takich sytuacjach zastosowanie mogą znaleźć formularze VAT-8 oraz VAT-9M. Warto przy tym podkreślić, że deklaracje VAT-8 i VAT-9M nie są przeznaczone dla czynnych podatników VAT. Nie ma przy tym znaczenia, czy czynny podatnik wykonuje jednocześnie czynności opodatkowane i zwolnione z VAT.

VAT-8 i VAT-9M a VAT-UE

Podatnik korzystający ze zwolnienia z VAT może w określonych sytuacjach zostać zobowiązany również do składania informacji podsumowującej VAT-UE. W takim przypadku konieczne jest wcześniejsze dokonanie rejestracji do VAT-UE za pomocą formularza VAT-R.
Obowiązek związany z VAT-UE może dotyczyć m.in. przedsiębiorców, którzy:

• dokonują wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
• świadczą usługi na rzecz kontrahentów z innych państw Unii Europejskiej, jeżeli miejscem ich opodatkowania jest państwo nabywcy,
• dokonują wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów oraz świadczą usługi na rzecz kontrahentów unijnych.

Sam fakt korzystania ze zwolnienia z VAT nie wyklucza więc konieczności rozliczenia określonych transakcji międzynarodowych.

Kiedy składa się deklarację VAT-8?

Formularz VAT-8 jest przeznaczony dla podatników korzystających ze zwolnienia z VAT, którzy w określonych przypadkach są zobowiązani do rozliczenia podatku należnego od transakcji.
Deklarację VAT-8 mogą składać podatnicy zwolnieni z VAT, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT-UE i wykonują określone czynności. Wśród nich znajdują się przede wszystkim:

• Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT).
• Wewnątrzwspólnotowe nabycie nowego środka transportu, zarówno nowego, jak i używanego – zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów dotyczących tego rodzaju transakcji.
• Import usług od podatników podatku od wartości dodanej z innych państw Unii Europejskiej.

Nabycie usług od podmiotów zagranicznych, które nie są podatnikami podatku od wartości dodanej w państwie UE, jeżeli przepisy nakładają obowiązek rozliczenia VAT na nabywcę.

Świadczenie usług, dla których podatnikiem jest nabywca. W takim przypadku obowiązek rozliczenia podatku przechodzi na nabywcę usługi.

Dostawa towarów, w przypadku której podatnikiem jest nabywca. Również w tej sytuacji VAT rozlicza podmiot dokonujący nabycia.

Czy VAT-8 składa się bez transakcji?

W przypadku deklaracji VAT-8 istotne jest prawidłowe ustalenie, czy w danym okresie powstał obowiązek jej złożenia. Sam brak transakcji nie powinien być utożsamiany automatycznie z koniecznością składania pustej deklaracji.
Podatnik powinien więc każdorazowo zweryfikować, czy w danym okresie wystąpiły czynności powodujące obowiązek rozliczenia VAT na formularzu VAT-8.

Jaki jest termin złożenia VAT-8?

Deklarację VAT-8 składa się do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy rozliczenie. Przykładowo, jeżeli obowiązek podatkowy związany z daną transakcją powstał w czerwcu, deklarację VAT-8 należy złożyć co do zasady do 25 lipca.

Kiedy należy złożyć deklarację VAT-9M?

VAT-9M jest kolejnym formularzem przeznaczonym dla podatników korzystających ze zwolnienia z VAT. Stosuje się go w sytuacjach, w których podatnik zwolniony z VAT ma obowiązek rozliczyć podatek należny od określonej transakcji, ale nie składa w związku z tym pliku JPK_V7X.

VAT-9M może dotyczyć podatników zwolnionych z VAT, którzy:

• nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT-UE i wykonali transakcję powodującą obowiązek rozliczenia VAT,
• są zarejestrowani jako VAT-UE wyłącznie w związku ze świadczeniem usług lub importem usług i wykonali transakcję wymagającą rozliczenia podatku na formularzu VAT-9M.

W tym przypadku szczególnie istotny jest rodzaj wykonanej lub nabytej usługi oraz sposób rozliczenia VAT.

Jakie transakcje wykazuje się w VAT-9M?

Deklaracja VAT-9M może znaleźć zastosowanie w przypadku m.in.:

• Importu usług od podatników podatku od wartości dodanej z innych państw Unii Europejskiej.
• Nabycia usług od podmiotów zagranicznych, które nie są podatnikami podatku od wartości dodanej w państwie UE, jeżeli zgodnie z przepisami VAT obowiązek podatkowy spoczywa na nabywcy.
• Świadczenia usług, dla których podatnikiem jest nabywca. W takim przypadku VAT rozlicza nabywca usługi.

Dostawy towarów, dla których podatnikiem jest nabywca. Podatek od takiej transakcji rozlicza podmiot zobowiązany do jego zapłaty zgodnie z właściwymi przepisami.

Czy VAT-9M składa się, gdy nie było transakcji?

W odróżnieniu od sytuacji, w której powstaje obowiązek rozliczenia konkretnej transakcji, deklaracji VAT-9M nie składa się za okres, w którym nie wystąpiły czynności powodujące obowiązek wykazania podatku. Oznacza to, że jeżeli w danym miesiącu podatnik zwolniony z VAT nie wykonał żadnej transakcji wymagającej rozliczenia VAT na formularzu VAT-9M, nie ma potrzeby składania deklaracji zerowej.

VAT-8 czy VAT-9M – który formularz wybrać?

Wybór właściwego formularza zależy przede wszystkim od rodzaju transakcji oraz statusu podatnika w zakresie VAT-UE.

Podatnik zwolniony z VAT powinien najpierw ustalić, czy wykonana czynność powoduje obowiązek rozliczenia podatku należnego. Następnie należy sprawdzić, czy w związku z daną transakcją konieczna jest rejestracja VAT-UE i który formularz należy zastosować.

Nie można więc przyjąć, że każdy podatnik zwolniony z VAT automatycznie składa VAT-8 albo VAT-9M. Obowiązek powstaje wyłącznie w określonych przypadkach wynikających z charakteru przeprowadzonej transakcji.

Termin składania VAT-8 i VAT-9M

Zarówno deklarację VAT-8, jak i VAT-9M składa się co do zasady do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek rozliczenia danej transakcji.

Podatnik powinien zatem pilnować nie tylko terminu złożenia deklaracji, ale przede wszystkim prawidłowego ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego.

Podsumowanie

Zwolnienie z VAT nie oznacza, że przedsiębiorca w każdej sytuacji jest całkowicie zwolniony z obowiązków związanych z rozliczaniem podatku od towarów i usług. W przypadku określonych transakcji zagranicznych lub krajowych podatnik zwolniony może być zobowiązany do wykazania VAT należnego.

W zależności od rodzaju transakcji oraz statusu podatnika zastosowanie może znaleźć deklaracja VAT-8 lub VAT-9M. Istotne znaczenie ma również rejestracja do VAT-UE oraz charakter wykonywanych czynności. Warto więc każdorazowo przeanalizować konkretną transakcję i ustalić, czy powoduje ona obowiązek rozliczenia VAT oraz złożenia odpowiedniego formularza.